Chuẩn hóa quy trình kiểm tra nghiệm thu công trình xây dựng

Tại hội thảo “Những quy định mới trong công tác quản lý chất lượng công trình xây dựng” tổ chức ngày 6/3, nhiều chuyên gia và đại biểu đã kiến nghị cần tiếp tục hoàn thiện và chuẩn hóa quy trình kiểm tra nghiệm thu công trình. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao trong quản lý chất lượng công trình xây dựng hiện nay.

Ông Hoàng Hải - Cục trưởng Cục Giám định Nhà nước về chất lượng công trình xây dựng (thuộc Bộ Xây dựng)

Ông Nguyễn Việt Sơn - Phó Cục trưởng Cục Giám định nhà nước về chất lượng công trình xây dựng (thuộc Bộ Xây dựng)

Luật mới lập lại trật tự cho hoạt động xây dựng

Theo ông Lương Anh Tuấn, đại diện Công ty CP Kiểm định xây dựng Sài Gòn (SCQC), Luật Xây dựng 2025, Luật Phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ (PCCC&CNCH) 2024 cùng các văn bản hướng dẫn kỹ thuật đã thiết lập một khuôn khổ pháp lý mới, góp phần lập lại trật tự trong hoạt động xây dựng.

Luật Xây dựng 2025 sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7, tạo nền tảng pháp lý mới cho toàn bộ lĩnh vực xây dựng. Những thay đổi này tác động trực tiếp đến tư duy quản lý cũng như quy trình làm việc của các đơn vị tư vấn kiểm định và thẩm tra.

Trong đó, hoạt động tư vấn xây dựng (bao gồm thẩm tra và kiểm định) được xác định là hoạt động chuyên môn độc lập. Các tổ chức thẩm tra phải chịu trách nhiệm trước pháp luật và chủ đầu tư về kết quả đánh giá của mình. Quy định này nhằm loại bỏ tình trạng làm hồ sơ mang tính hình thức hoặc hợp thức hóa thủ tục.

Ông Tuấn nhận định năm 2025 sẽ là thời điểm thử thách đối với các doanh nghiệp tư vấn và kiểm định xây dựng, đặc biệt tại khu vực phía Nam. Thị trường đang chuyển từ giai đoạn phát triển nóng, thiếu kiểm soát sang môi trường minh bạch, đòi hỏi tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn kỹ thuật.

Trước bối cảnh này, doanh nghiệp có hai hướng lựa chọn chiến lược. Nếu cạnh tranh bằng cách giảm giá, cắt bớt quy trình và chấp nhận rủi ro pháp lý, doanh nghiệp có thể bị đào thải khi hệ thống dữ liệu quốc gia và cơ chế hậu kiểm được vận hành đồng bộ.

Ngược lại, nếu tập trung chuyên môn hóa và ứng dụng công nghệ, đầu tư vào các giải pháp như kiểm tra không phá hủy (NDT), mô hình thông tin công trình (BIM) và đội ngũ nhân sự chất lượng cao, doanh nghiệp có thể tiếp cận phân khúc khách hàng cao cấp – những đơn vị sẵn sàng chi trả cho sự đảm bảo về pháp lý và kỹ thuật.

Tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý và đơn vị tư vấn

Ông Tào Xuân Hà, Phó Giám đốc Trung tâm Giám định chất lượng xây dựng (Sở Xây dựng Lào Cai), cho biết địa phương có địa hình miền núi phức tạp, điều kiện thi công khó khăn. Vì vậy, kiểm tra công tác nghiệm thu công trình đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc đảm bảo hiệu quả đầu tư xây dựng.

Đối với các công trình có quy mô lớn hoặc tính chất phức tạp, cơ quan chuyên môn thường đề nghị chủ đầu tư lựa chọn đơn vị tư vấn có đủ năng lực để tham gia hỗ trợ kiểm tra nghiệm thu.

Trong quá trình thực hiện, cơ quan chuyên môn sẽ quyết định khối lượng và phương pháp kiểm tra. Đơn vị tư vấn có trách nhiệm phối hợp thực hiện và lập báo cáo kết quả kiểm tra nghiệm thu theo kế hoạch, sau đó cơ quan quản lý sẽ xem xét và ban hành thông báo kết quả chính thức.

Tuy nhiên, thực tế vẫn tồn tại một số khó khăn. Một số chủ đầu tư lập và phê duyệt chi phí kiểm tra nghiệm thu chưa phù hợp với khối lượng công việc, khiến đơn vị tư vấn gặp nhiều trở ngại khi tham gia thực hiện.

Ngoài ra, năng lực quản lý chất lượng của một số chủ đầu tư và nhà thầu còn hạn chế. Việc phối hợp giữa các bên trong quá trình tổ chức kiểm tra nghiệm thu đôi khi chưa kịp thời, dẫn đến ảnh hưởng tiến độ nghiệm thu và hoàn thành công trình.

Để khắc phục, ông Hà đề xuất cần đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn thực hiện đúng các quy định pháp luật về quản lý chất lượng xây dựng. Đồng thời, nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ cán bộ thông qua các chương trình đào tạo chuyên sâu.

Việc hoàn thiện và chuẩn hóa quy trình kiểm tra nghiệm thu công trình được xem là giải pháp then chốt nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao trong công tác quản lý chất lượng công trình xây dựng.

Đề xuất xây dựng danh mục vật liệu nội thất đạt chuẩn PCCC

Trong tham luận về vật liệu nội thất chống cháy thụ động và bài toán nghiệm thu PCCC trong thực tế, TS Vũ Tiến Dũng (Đại diện Công ty CP Miviko Hùng Vương, Giám đốc của CÔNG TY TNHH HÓA CHẤT XÂY DỰNG & CÔNG NGHIỆP MIVIKO) cho biết các công nghệ chống cháy truyền thống thường hoạt động theo nguyên lý tạo lớp che chắn hoặc lớp cách nhiệt khi tiếp xúc với lửa.

Tuy nhiên, phương pháp này có nhiều hạn chế như làm thay đổi bề mặt vật liệu, dễ suy giảm hiệu quả trong điều kiện khí hậu nóng ẩm và mất tác dụng khi lớp phủ bị trầy xước.

Hiện nay, công nghệ nano chống cháy thế hệ mới đang được nghiên cứu và ứng dụng với cơ chế khác biệt. Công nghệ này thâm nhập sâu vào cấu trúc vi mô của vật liệu và liên kết ở cấp độ phân tử với cellulose (trong gỗ, vải) hoặc các polymer tổng hợp, giúp tăng khả năng chống cháy bền vững hơn.

Từ thực tiễn đó, TS Dũng kiến nghị Bộ Xây dựng và các cơ quan quản lý cần xây dựng danh mục vật liệu nội thất đạt chuẩn PCCC, làm cơ sở tham chiếu cho chủ đầu tư, nhà thầu và cơ quan nghiệm thu. Điều này sẽ giúp rút ngắn thời gian xét duyệt hồ sơ và nâng cao hiệu quả quản lý.

Bên cạnh đó, cần quy định kiểm định bắt buộc đối với vật liệu chống cháy nhập khẩu trong điều kiện khí hậu nhiệt đới để tránh tình trạng chứng nhận không phù hợp với thực tế tại Việt Nam.

Ngoài ra, các cơ quan chuyên môn cũng cần ban hành hướng dẫn kỹ thuật cụ thể về việc tích hợp giải pháp chống cháy thụ động vào quy trình thiết kế và nghiệm thu công trình. Điều này sẽ giúp đội ngũ kỹ thuật hiểu đúng, áp dụng đúng và thực hiện nghiệm thu đúng quy định.

Đồng thời, cần có cơ chế khuyến khích đổi mới công nghệ vật liệu, ưu tiên xét duyệt các công trình sử dụng vật liệu tích hợp chống cháy đạt chuẩn, thay vì chỉ tập trung kiểm tra các hệ thống phòng cháy chủ động.